تعیین دبی در لوله‌ها و تعیین ضریب تصحیح آن

تعیین دبی در لوله‌ها با استفاده از شیپوره جریان و تعیین ضریب تصحیح آن

مقدمه:

یکی از مهمترین پارامترها در طراحی کانال‌ها و لوله‌ها مقدار دبی جریان می‌باشد که طبق تعریف مقدار حجم آب گذرنده از یک مقطع کانال (لوله) در واحد زمان می‌باشد. روش‌های متفاوتی جهت اندازه‌گیری دبی وجود دارد که یکی از آن‌ها استفاده از شیپوره جریان می‌باشد. در شکل 1 نمائی از یک شیپوره جریان نشان داده شده است. به منظور محاسبه دبی جریان با استفاده از شیپوره جریان، دو پیزومتر در ابتدا و انتهای شیپوره قرار داده شده و اختلاف فشار بین آن دو قرائت می‌گردد. سپس با در اختیار داشتن سطح مقطع لوله و شیپوره (نازل)، مقدار دبی عبوری تعیین می‌گردد. مقدار محاسبه شده فوق (دبی تئوری) با توجه به فرضیات انجام شده در ارائه آن با مقدار واقعی متفاوت است. این مسئله با در نظر گرفتن ضریب تصحیح دبی شیپوره و بکارگیری آن در رابطه لحاظ می‌گردد.

شکل 1- نمائی از یک شیپوره جریان

تئوری آزمایش:

دبی واقعی با توجه به تعریف دبی یعنی حجم آب گذرنده در واحد زمان از یک مقطع به راحتی توسط رابطه زیر تعیین می‌گردد:  Q=V/T

که در آن  دبی عبوری و  حجم گذرنده در بازه زمانی  می‌باشد. علیرغم رابطه ساده ریاضی فوق در عمل محاسبه دبی به این روش وقتگیر می‌باشد.

روش دیگری که برای محاسبه دبی می‌توان از آن استفاده نمود بکارگیری یک شیپوره جریان در مسیر لوله می‌باشد. شکل شماتیک 2 به منظور تعیین دبی عبوری از یک شیپوره ارائه شده است.  با توجه به قانون بقای جرم (رابطه پیوستگی) برای مقطع 1 (قبل از شیپوره) و مقطع 2 (پس از آن) می‌توان نوشت:

                                                                          (2)

طبیعی است با توجه به اینکه در انتهای شیپوره سطح مقطع جریان کوچکتر شده است، سرعت درآن مقطع بیشتر خواهد بود. از طرف دیگر و با صرفنظر نمودن افت انرژی بین مقطع 1 و 2 رابطه برنولی (قانون بقای انرژی) مطابق رابطه زیر خواهد بود:

                                                                                  (3)

                                                          (4)        

با توجه به اینکه مقادیر سرعت در انتهای شیپوره نسبت به ابتدای آن بیشتر است، به منظور تامین رابطه برنولی لازم است مقادیر فشار در انتهای شیپوره نسبت به ابتدای آن کمتر باشد. از ترکیب رابطه (2) و رابطه (4) دبی عبوری از شیپوره مطابق رابطه زیر محاسبه می‌گردد:

                                                          (5)        

همانطور که قبلا ذکر گردید دبی محاسبه شده فوق، با توجه به فرضیات انجام شده نیاز به تصحیح دارد. رابطه (5) با استفاده از رابطه زیر تصحیح می‌گردد:

                                                       (6)        

که در آن  مقدار ضریب تصحیح دبی شیپوره می‌باشد.

روش انجام آزمایش:

همانطور که در تئوری آزماش آمده است، ابتدا آزمایش محاسبه دبی واقعی و سپس دبی تئوری انجام می‌گیرد. در نهایت ضریب تصحیح دبی شیپوره بدست می‌آید.

·        بدست آوردن دبی واقعی:

در این روش ابتدا پمپ را روشن می‌کنیم تا آب وارد مخزن شود سپس شیر کنترل گازی بین دو مخزن را می‌بندیم. از طریق لوله‌ای که یک سمت آن داخل مخزن و سمت دیگر آن بیرون مخزن قرار دارد می‌توانیم ارتفاع ستون مایع داخل مخزن را تشخیص دهیم. حال یک حجم معین از مخزن را در نظر می‌گیریم و با در دست داشتن مساحت مخزن و تغییر ارتفاع  که می‌توان از روی لوله بیرون مخزن خواند و همچنین زمان رسیدن به ارتفاع مشخص می‌توان دبی را از رابطه زیر تعیین کرد:

                                                                         (7)

که در آن   مساحت سطح مخزن و  نشانگر سرعت بالا رفتن سطح آب در مخرن می‌باشد.

·        بدست آوردن دبی تئوری:

در این روش که از شیپوره جریان استفاده شده‌است. ابتدا پمپ را روشن می‌کنیم و منتظر می‌مانیم تا سطح آب داخل پیزومترها به تعادل برسد. سپس شیر کنترل را باز کرده تا جریان برقرار گردد. اختلاف سطح آب در دو پیزومتر را قرائت نموده و آن را با عنوان  یادداشت می‌نماییم. با مشخص بودن سطح مقطع لوله و شیپوره و همچنین با توجه به رابطه زیر، دبی تئوری محاسبه می‌گردد:

                                                          (5 تکراری)      

·        بدست آوردن ضریب تصحیح شیپوره:

آزمایشات فوق چند بار (3 بار) انجام می‌گیرد و برای هر آزمایش ضریب تصحیح را بدست می‌آوریم:

                                              (8)        

ارائه نتایج و نتیجه‌گیری:

قطر لوله       

قطر نازل       

سطح مخزن          

جدول مربوط به اطلاعات آزمایش
			No.
7.55	20	6	1
4.55	20	10	2
8.00	30	19	3

بدست آوردن دبی واقعی با توجه به رابطه (7):

آزمایش شماره 1:                             

آزمایش شماره 2:                            

آزمایش شماره 3:                             

محاسبه دبی تئوری:

سطح مقطع لوله

سطح مقطع نازل

با توجه به اینکه مقدار  همان مقدار اندازه‌گیری شده  می‌باشد، با توجه به رابطه (5) داریم:

آزمایش شماره 1:

آزمایش شماره 2:

آزمایش شماره 3:

محاسبه ضریب تصحیح شیپوره:

آزمایش شماره 1:                                      

آزمایش شماره 2:                                     

آزمایش شماره 3:                                     

با توجه به غیر منطقی بودن ضریب تصحیح اول و دوم،  لذا تنها جواب قابل قبول مقدار 96_/0 برای این شیپوره در نظر گرفته می‌شود. علت بوجود آمدن خطا در محاسبات را می‌توان در اثر عدم دقت کافی در قرائت پیزومترها و دیگر خطاهای آزمایشگاهی دانست.

پاسخ به سوالات مطرح شده:

1-  چرا دبی تئوری و دبی واقعی با هم برابر نیستند؟

پاسخ نوشته میشود.

2-  ضریب تصحیح تابع چه عواملی می‌باشد؟

پاسخ نوشته میشود.

3- به غیر از روش حجمی، روش‌های دیگر برای محاسبه دبی را توضیح بیان کنید و آنها را توضیح دهید؟

پاسخ نوشته میشود.

4- به غیر از شیپوره چه روش‌های دیگری برای اندازه‌گیری دبی وجود دارد؟ به اختصار توضیح دهید.

به وسایل زیر در این مورد می‌توان اشاره نمود:

·        ونتوری متر (Venturi flow meter)

این وسیله که مطابق شکل‌های زیر می‌باشد، رابطه محاسبه دبی آن مشابه شیپوره جریان است.

الف) شکل شماتیک یک ونتوری‌متر

ب) ونتوری‌متر

 ·        استفاده از روزنه جریان (Orifice flow meter)

این وسیله که مطابق شکل زیر شامل صفحه‌ای است که روزنه‌ای در میان آن ایجاد شده، رابطه محاسبه دبی کاملا مشابه با شیپوره جریان دارد. البته در این ابزار به علت افت موضعی بیشتر ضریب تصحیح دبی حدود 7_/0 می‌باشد.

الف) شکل شماتیک یک روزنه (اوریفیس)

ب) روزنه (اوریفیس)

·        استفاده از روتامتر (  Rotameter flow meter)

روتامتر وسیله‌ای مطابق شکل زیر می‌باشد. وزنه‌ای در مخروطی ناقص قرار گرفته است. در اثر عبور جریان در داخل لوله، وزنه بالا می‌رود. به ازای دبی‌های بیشتر ارتفاع صعود وزنه بیشتر خواهد گردید. در استفاده از این وسیله باید دقت نمود که محور آن در امتداد قائم قرار داشته باشد. ستون شیشه‌ای به طوری مدرج شده است که مقدار دبی را نشان می‌دهد.

الف) شکل شماتیک یک روتامتر

ب) روتامتر

منبع:دانشکده مهندسی عمران،آزمایشگاه هیدرولیک،آزمایش:تعیین دبی در لوله‌ها با استفاده از شیپوره جریان و تعیین ضریب تصحیح آن

روش های اندازه گیری جرم

نکات مهم در عملیات توزین 

وسیله توزین در هنگام کار باید به گونه‌ای در محل توزین مستقر شده باشد که محیط اطراف کمترین اثر را بروی عملیات توزین داشته باشد. در زیر شرایط مورد نیاز برای بهره برداری صحیح از وسیله در هنگام توزین یادآوری می شود :

     .وسیله توزین نباید در معرض جریان هوایی که از هواساز ، دستگاه تهویه ، درهای باز به وجود می‌آید ، قرار داشته باشد .    .وسیله توزین نباید در معرض ارتعاش قرار داشته باشد.
    .وسیله توزین نباید در معرض تابش مستقیم نور خورشید قرار داشته باشد.
   .وسیله توزین نباید در معرض رفت و آمد افراد باشد.
     .وسیله توزین باید بر روی سکو یانیروی تراز شده قرار داشته باشد.

روش‌های اندازه گیری جرم:

اندازه گیری جرم به روش خواندن مستقیم

–در این روش فرض می‌کنیم قبل از گذاشتن برروی وسیله توزین، مقدار نمایشی آن به جای صفر، Z1باشد،  بار را بر روی دستگاه گذاشته و مقدار آن خوانده می‌شود. وسیله توزین مقدار miرا برای بار تحت اندازه گیری نشان می‌دهد. اگر پس از برداشتن بار از روی وسیله، مقدار آن به جای صفر برابر با z2نشان داده شود، مقدار نهایی جرم تحت اندازه گیری از رابطه زیر به دست می‌آید:وقتی که درستی زیادی از اندازه گیری نیاز نباشد، این روش اندازه گیری مناسب خواهد بود.

اندازه گیری جرم به روش تفاضلی

– این روش در توزین های با درستی کم در عملیات شیمی آنالیتیک در موقعیت‌های آزمایشگاهی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش ظرفی به جرم m1به روی کفه ترازو قرار داده می‌شود. سپس ماده تحت اندازه گیری به ظرف اضافه می‌شود. عدد نمایشی داده شده توسط ترازو خوانده شده و مقدار m2به دست می‌آید . اختلاف بین این دو مقدار به عنوان مقدار جرم ماده مورد نظر محاسبه می‌شود. سپس جرم ماده تحت اندازه گیری از رابطه زیر به دست می‌آید : انجام عملیات صفر کردن دستگاه توزین هنگامی که ظرف خالی بر روی آن است، معادل اندازه گیری به روش تفاضلی است. در این حالت مقدار جرم ظرف صفر است.

 اندازه گیری جرم به روش جانشینی

در این روش برای تعیین مقدار جرم جسمی از وسیله توزین همراه با وزنه استفاده می‌شود. به دلیل استفاده از وزنه، از این روش کمتر برای توزین‌های عادی استفاده می‌شود بلکه بیشتر برای کالیبره کردن وزنه ها به کار برده می‌شود. در این روش وزنه به کار رفته باید کالیبره شده باشد تا مورد استفاده قرار گیرد ولی در این روش کالیبره بودن وسیله توزین الزامی نیست.
این روش برای تعیین مقدار جرم ماده ای روش خیلی دقیقی محسوب می‌شود.
روش جانشینی سه حالت دارد:

حالت اول   ترتیب   ABBA

حالت دوم   ترتیب  ABA

حالت سوم      AB1………..BnA

مموری گیج

مموری گیج دستگاهی است که اطلاعات را به صورت دیجیتال ثبت و ذخیره می­کند. اطلاعات ثبت شده شامل فشار، دما، و ثبت گراف (شکل) می باشد و دامنه ثبت اطلاعات قابل تنظیم می باشد. به طور مثال در هر دقیقه 4 فشار و یک دما ثبت می­کند.

در چاه های نفت و گاز از مخزن یا درون چاه اطلاعات کسب شده بوسیله مموری گیج با ابزار مخصوص رانده می­شود. قبل از آغاز عملیات کارشناس مربوطه می­بایست مموری گیج را بوسیله لب تاب یا کامپیوتر با نرم افزار مخصوص برسی، تست، و آماده عملیات می­نماید. و همچنین از سالم بودن باطری که نقش اصلی را دارد اطمینان حاصل کند، بعد از تمام این کارها مموری گیج را به میزان لازم بوسیله آچار ترک مخصوص سفت می­کنیم و بعد درون کیس مخصوص که با ابزار DST به لوله های حفاری بسته شده و ترک داده می شود و درون چاه جهت عملیات رانده می شود.

از لحظه بستن مموری گیج تا زمانی که عملیات به اتمام می­رسد و اطلاعات توسط کارشناس، به همراه گراف از مموری گیج استخراج و به لب تاب یا کامپیوتر انتقال داده شود همه اطلاعات ذخیره می­گردد.

دامنه مموری گیج (فشار) psi15000 و psi20000 می­باشد. تمام اطلاعات  بوسیله کارشناس به واحد متقاضی یا کمپانی من داده می شود که با اطلاعات  بدست آمده (1- اگر اطلاعات ثبت شده مشکلی نداشت برنامه­های بعدی طبق زمان­بندی انجام می­گردد 2- اگر مشکلی ثبت شد، براساس اطلاعات و گزارش کارشناس و مشاهدات در تمام زمان عملیات تصمیم­گیری توسط واحد متقاضی انجام می­گیرد).

در هنگام حمل و نقل و عملیات باید نکات ایمنی در مورد مموری گیج طبق کاتالوگ و سفارش سازنده انجام گیرد، مموری گیج بسیار حساس می باشد و از تراشه و قطعات الکترونیکی تشکیل شده است و حافظه مموری گیج تا زمان اتمام باطری آن قابل ذخیره کردن اطلاعات را دارد و قبل از هر عملیات اطلاعات قبلی را پاک و برای عملیات جدید آماده می­کنیم.

موتورهای کاترپیلار

موتورهای کاترپیلار

موتورهای کاتر پیلار در انواع مختلفی تولید می شوند، این موتورها جهت تولید نیروی محرک دستگاه های حفاری مورد استفاده قرار می گیرد.

از نظر تقسیم بندی قدیمی با حرف D برای سوخت دیزل و G برای سوخت گاز طبیعی مشخص می شوند، همانند D379 و D398 که در حفاری دستگاه های حفاری دریا و خشکی کاربرد دارند. اما جدیدترین تکنولوژی امروزه و پیشرفته ترین موتورهای کاترپیلار با سری 3300، 3400،3500 روانه بازار شدند.

علامتJW  [JACKET WATER]به معنی خنک شوندگی با سیستم آب در گردش توسط رادیاتور در دکلهای خشکی یا مبدل حرارتی در دکلهای دریایی کاربرد دارد.

تقسیم بندی موتورهای کاترپیلار بر اساس اندازه پیستون

سری 3200 با اندازه 4.5 اینچ

سری 3300 با اندازه 4.75 اینچ

سری 3400 با اندازه 5.4 اینچ

سری 300 با اندازه 6.25 اینچ

سری 3500 با اندازه 6.7 اینچ

در طبقه بندی فوق از بالا به پایین قدرت موتور افزایش می یابد.

موتور کاترپیلار3500

از تولیدات موتورهای با بالاترین راندمان شرکت کاترپیلار است.حاصل تحقیقات گسترده در زمینه تکنولوژی موتورهای دیزل می باشد.

دامنه قدرت این موتور از 600 تا 1200 کیلووات(800 تا 1600 اسب بخار) می باشد.

این موتور در سه مدل 8،12،16 سیلندر موجود است. در این موتورها از سیستم تزریق سوخت مستقیم و مجزا برای هر سیلندر بجای پمپ انژکتور مجتمع استفاده می شود و سرسیلندر هر سیلندر بصورت جداگانه قابل دسترسی و تعمیرات است. سطح بزرگتر یاتاقانها و ضخامت فیلم روغن کاری بزرگتر، استفاده از سیستم خاموش کن اضطراری خودکار، استفاده ازسیستم کنترل فشار روغن توسط دو عدد والو تنظیم فشار در بلوک سیلندر، بکارگیری سیستم پیش روانکاری در استارت، استفاده از سیستم توربوشارژ دو قلو پرقدرت با حداکثر 70000دور دردقیقه و .... از مزایای این موتور می باشد که باعث عمر بالاتر و مصرف سوخت کمتر و تعمیر و نگهداری آنرا آسانتر می کند.

کنترل و اندازه گیری در موتور کاترپیلار مدل 3516

جهت کنترل و اندازه گیری موتورهای کاترپیلار مدل 3516 ، 8 عدد گیج تعبیه شده است.

گیج فشار روغن، که در حالت نرمال  70psi را نمایش می دهد.

گیج فشار سوخت: در حالت نرمال 70psi را نمایش می دهد.

گیج دورسنج موتور: در حالت نرمال 1200 rpm را نمایش می دهد.

گیج اختلاف فشار روغن : معمئلا رنج نمایش آن 10psi می باشد.

گیج دمای آب: در حالت نرمال بین 75 تا 85 درجه سانتیگراد است.

سرویس میتر:ساعت کارکرد موتور را نمایش می دهد.

گیج دمای اگزوز چپ و راست

گیج شات دان: سیستم حفاظت موتور که بصورت هیدرومکانیکال در سه حالت عمل می کند تا به موتور آسیب وارد نگردد.( حرارت بالای موتور، کاهش روغن موتور و بالا رفتن دور موتور)

مشخصات  موتورکاترپیلار 3500B

مشخصات

موتور 3500B

موتور3512B

موتور3516B

سرعت نامی(دور در دقیقه)

1000 to 1800

تعداد سیلندر و زاویه استقرار

60 degree vee 8

60 degree vee 12

60 degree vee 16

قطر حفره سیلندر

170 mm(6.7inch)

کورس پیستون

190mm(7.5 inch)

213mm(8.4inch)

نوع

چهار زمانه

نرخ کمپرس

14:1

15:5:1

مکش هوای ورودی

توربوشارژ

روش خنک کردن هوای توربوشارژ

مدار جداگانه گاز فشرده سرد شده

گاز فشرده سرد شده ژاکت آب

جابجایی به ازاء هر سیلندر

4.3L(262 in3)

4.8L(298in3)

جابجایی کل

34.5L(2105in3)

51.8L(3161in3)

78L(4765in3)

چرخش یا دوران میل لنگ

چرخش در جهت عکس عقربه های ساعت استاندارد است.

سوخت

گازوئئل

روش تزریق سوخت

تزریق سوخت الکترونیکی

روش استارت

موتور با استارت هوا

موتور با استارت الکتریکی

فشار برگشتی دود

2.5kpa

حداکثر فشار مجاز برگشتی

5kpa

حداکثر محدودیت هوای ورودی

6.5kpa

انواع پیکنومتر و نحوه کار با آن

انواع پیکنومتر و نحوه کار با آن

انواع پیکنومتر:پیکنومتر که نام دیگر آن بطری وزن مخصوص است، یک وسیله ی پر کاربرد آزمایشگاهی است که معمولا از جنس شیشه و شبیه به بالن ژوژه ساخته شده است. و به منظور اندازه گیری چگالی مایعات یا دانسیته مورد استفاده قرار می گیرد. پیکنومتر دارای درب شیاردار شیشه ای است و لوله ی مویین از بین آن رد می شود تا حباب های هوا بتوانند از بین دستگاه راه خروج داشته باشند.

امروزه با پیشرفت علم، به تنوع و کیفیت پیکنومترها افزوده شده است و هر کدام از انواع پیکنومترها، بسته به نوع مایع مورد نظر یا ماده خاص مورد نظر، برای اندازه گیری و تجزیه و تحلیل استفاده می شود. همان طور که اشاره کردیم جنس پیکنومترها شیشه است . البته در ساخت پیکنومتر و در کنار شیشه از فلز و فولاد ضدزنگ هم استفاده می کنیم.

پیکنومتر گازی

یکی از انواع پیکنومتر که در آزمایشگاه ها مورد استفاده قرار می گیرد، پیکنومتر گازی است. پیکنومتر گازی برای اولین بار توسط ابوریحان بیرونی مورد استفاده قرار گرفت و امروزه در آزمایشگاه ها مورد استفاده قرار می گیرد. توسط این پیکنومتر، می توانیم تغییر در فشار ایجاد شده را با سنجش و اندازه گرفتن تغییر در حجم بسته ی حاوی یک گاز مرجع با تغییر در فشار ایجاد شده توسط نمونه، تحت همان شرایط قبلی، اندازه گیری کنیم. همچنین از پیکنومتر گازی می توانیم برای اندازه گیری چگالی جامدات، با به کار گرفتن یک سری روش ها و رابطه ی بین فشار و حجم، استفاده کنیم.

زیرا پیکنومتر گازی برای تمام جامدات قابل استفاده است. چه این جامدات شکل منظمی داشته باشند یا متخلخل (موادی که در ساختارشان دارای حفره و منفذ هستند) باشند یا غیر متخلخل، دانه دانه، پودری، یک پارچه و یا حتی تجزیه شده باشند. از پیکنومتر گازی برای تعیین مشخصات طیف گسترده ای از مواد جامد مانند، جامدات کربنی، پودری شکل، کاتالیزور های غیر همگون، فلزی، سرامیکی، سیمان، گچ و…. استفاده می کنیم. برای کاهش خطای اندازه گیری هنگام استفاده از پیکنومتر برای اندازه گیری چگالی عناصر جامد متخلخل، توجه به این نکته ضروری است.

که ابتدا باید عنصر مورد اندازه گیری را خُرد کنیم تا تمام منفذ های ماده جامد، باز شود.

پیکنومتر گازی علاوه بر مصارف آزمایشگاهی در مدارس هم مورد استفاده قرار می گیرد.

زیرا از دقت بسیار بالایی برای سنجش چگالی مواد شیمیایی مایع و جامد برخوردار است.

پیکنومتر فلزی

در مورد اندازه گیری رنگ ها، از پیکنومتر فلزی استفاده می کنیم.

پیکنومتر دماسنج دار

پیکنومتر دماسنج دار با وجود یک دماسنج بر روی خود، قابلیت اندازه گیری هم زمان چگالی و میزان دما را دارد.

و بهترین وسیله برای اندازه گیری چگالی مایعات است.

ساختار پیکنومتر دماسنج دار به گونه ای است که در قسمت وسطی خود، دارای یک دماسنج است.

از این دماسنج هنگام آزمایش می توانیم برای تعیین درجه حرارت استفاده کنیم.

پیکنومتر مایع

دانسیته ی پودر با استفاده از پیکنومتر مایع قابل اندازه گیری است.

روش کار با پیکنومتر

برای اندازه گیری چگالی یک مایع توسط پیکنومتر مراحل زیر را طی می کنیم:

1-مرحله ی اول

جرم پیکنومتر خالی را که با آب مقطر شسته شده و سپس خشک کرده ایم،

با ترازوی دیجیتالی بسیار دقیق (ترجیحاً تا سه رقم اعشار ) به دست می آوریم.

2-مرحله دوم

پیکنومتر را پر از آب مقطر کرده و درپوش آن را می گذاریم.

همچنین در این مرحله، با استفاده از یک ترمومتر دمای محیط را اندازه می گیریم.

و همینطور جرمِ پیکنومتر پر از آب مقطر را نیز اندازه می گیریم.

تفاوت جرم پیکنومتر خالی و پیکنومتر پر را به دست می آوریم، که این مقدار به دست آمده، برابر جرم آب است.

چگالی یا جرم حجمی آب را با استفاده از Hand Book یادداشت می کنیم

با داشتن جرم آب و با استفاده از رابطه ی d=m/v  حجم دقیق پیکنومتر را به دست می آوریم.

3. مرحله سوم

در این مرحله، پیکنومتر را با مایع مورد نظرمان پر می کنیم، طوری که وقتی درب پیکنومتر را بر روی آن می گذاریم، مقدار اضافی مایع از شیار روی درب پیکنومتر، بیرون بریزد. حال جرم پیکنومتر پر را به کمک ترازوی به دست می آوریم. با در دست داشتن جرم پیکنومتر خالی و پیکنومتر پر، جرم مایع مورد نظر به دست می آید. حجم پیکنومتر را در مرحله ی دوم، مشخص کردیم. با استفاده از رابطه ی d=m/v  و تقسیم مقدار جرم مایع مورد نظر به حجم پیکنومتر، چگالی ماده مورد نظر به دست می آید.

پیکنومتر و مراحل آماده کردن آن

برای اینکه پیکنومتر را تمیز کرده و دقت اندازه گیری آن را بالا ببریم، باید دو مرحله زیر را انجام دهیم:

کالیبره کنیم
اگر چه بعضی از پیکنومتر ها با کالیبراسیون اتوماتیک ارائه می شوند
کل دستگاه را باید با آب مقطر و اَستون، تمیز و خشک کنیم تا به نتیجه ی درست و دقیقی در اندازه گیری چگالی مواد برسیم.