جرم ، اندازه گیری جرم ، کالیبراسیون ترازو ها و باسکولها

خاصیت اینرسی و یا لختی ماده در برابر عامل تغییر حالت در یک بعد را جرم ماده می نامند.

به دلیل استفاده ی عموم مردم از نتایج اندازه گیری جرم ، این پارامتر در حوزه ی اندازه شناسی قانونی قرار می گیرد.

اندازه گیری جرم در سه حوزه ی مختلف انجام می گیرد:

1.      تجهیزات توزین صنعتی شامل باسکول های ثابت همکف (۵۰kg to 50t)

2.      تجهیزات توزین در داد و ستد های عمومی (تجارت) (۱۰۰g to 50Kg)

3.      تجهیزات توزین در داروسازی ، آنالیز های شیمیایی و تجارت فلزات گران بها (۱۰g to 5Kg)

اندازه شناسی به حوزه های زیر تقسیم بندی می شود:

1.      اندازه شناسی علمی

2.      اندازه شناسی صنعتی

3.      اندازه شناسی قانونی

تاریخچه ی استاندارد جرم:

یک کیلوگرم معادل جرم استان های از پلاتین ۹۰% و ایریدیوم ۱۰ % است که در اداره ی بین المللی اوزان و مقیاسها واقع در شهر سور فرانسه نگهداری می شود.

موقعیت آزمایشگاه جرم

1.      بهتر است در زیر زمین ساخته شود.

2.      جریان هوا در آزمایشگاه وجود نداشته باشد.

3.      ارتعاش و لرزش در آزمایشگاه وجود نداشته باشد.

4.      میز تراز شده با رویه ی سنگ داشته باشد.

5.      امکانات جانبی مانند(گیره، دستکش، وسایل تنظیف و….)

شرایط محیطی:

• دما ۲۰+-(۰٫۵,۱,۲)
• رطوبت ۴۵+-۵%

مطابق استاندارد OIML R111 وزنه های استاندارد در رده های درستی زیر موجود می باشند.

E1.E2,F1,F2,M1,M2,M3

حداکثر خطای مجاز هر کلاس ۳ برابر بهتر از کلاس رده ی پایین تر خودش است.

شکل ظاهری وزنه ها ی میلی گرمی

1.      وزنه های مضرب ۵mg به شکل ۵ ضلعی

2.      وزنه های مضرب ۲mg ب هشکل مربع

3.      وزنه های مضرب ۱mg به شکل مثلثی

دستگاه های توزین از لحاظ روش عملکرد به دو دسته ی خودکار و غیر خودکار تقسیم بندی می شوند.

• فاصله ی واقعی مقیاس d: مقداری است بر حسب یکای جرم در وسایل آنالوگ اختلاف دو نشانه ی متوالی مقیاس و در وسایل دیجیتال اختلاف بین دو مقدار نمایش داده شده متوالی است.
• فاصله ی بررسی مقیاس e : مقداری است بر حسب یکای جرم برای تعیین رده و بررسی یک تجهیز.

مطابق استاندارد OIML R76-1 ترازو ها در ۴ کلاس رده بندی می شوند.

• کلاس ویژه I
• کلاس عالی II
• کلاس متوسط III
• کلاس عادی IIII

در کالیبراسیون ترازو ها باید دقت شود که از وزنه ایی استفاده نمود که عدم قطعیت آنها بیشتر از یک سوم حداکثر خطای مجاز ترازو نباشد.

برای کالیبر اسیون ترازو سه آزمون زیر انجام می شود.

• آزمون خطی بودن
• آزمون تکرار پذیری
• آزمون بارگذاری خارج از مرکز

عوامل موثر در عدم قطعیت ترازو:

• اثر وزنه ی استاندارد از گواهینامه ی کالیبراسیون با توزیع نرمال
• اثر رانش وزنه با توزیع مستطیلی
• اثر عدم تساوی در جرم صفر با توزیع مستطیل
• عدم تساوی در جرم ماکزیمم با توزیع مستطیل
• اثر تکرار پذیری با n-1 درجه آزادی
• آزمون خارج مرکز با توزیع مستطیل
• اثر نیروی شناوری با توزیع مستطیل
• اثر تفکیک پذیری با توزیع مستطیل

کالیبراسیون حجمی

کالیبراسیون حجمی

این روش قابل اجرا برای ظروف حجمی با ظرفیت اسمی 1ml تا 10000 ml کاربرد دارد. پیپت های ژوژه،پیپت های مدرج،بورت ها،بالن های ژوژه واستوانه های مدرج را می توان از این طریق کالیبره کرد.

این متد برای تست لوازم حجمی با ظرفیت زیر 1ml از قبیل micro-glassware کاربرد ندارد.

مواد وتجهیزات
۱- شیشه آلات حجمی ذکر شده در قسمت فوق
۲- ترازوی حساس با دقت 1ml
3- ترمومتر با دقت С° ۱/۰ ±
۴- فشارسنج با خطای اندازه گیری حداکثر 1kpa
5- رطوبت سنج
۶- آب مقطر به میزان حداقل 500ml با کیفیت حداقل ۳
۷- ارلن مایر ( جهت دریافت مایع برای کالیبراسیون پیپت و بورت)
۸- گیره و پایه ( برای کالیبراسیون پیپت و بورت)
۹- پارجه بدون پرز یا ( کاغذ صافی معمولی )
۱۰- میکروپیت
۱۱- کرنومتر

ظروف شیشه ای پیش از استفاده باید کاملا تمیز و خشک باشد. درصورت آلودگی ظروف باید آنها را با محلول قلیایی پرمنگنات پتاسیم شامل مخلوطی برابر سدیم هیدروکسید 1M و l30 g پتاسیم پرمنگنات به مدت یک ساعت تمیز کرده و MnO2 باقی مانده را با اگزالیک اسید رقیق یا هیدروکلریک اسید رقیق پاک کرد.

زمان انتظار و زمان تحویل مایع ( آب ) درون ظرف شیشه ای را باید در نظر گرفت و سریعتر از زمان درج شده روی ظرف نباید مایع ( آب ) را خالی کرد .

دما و شرایط محیطی که کالیبراسیون در آن انجام می گیرد باید دقیقا لحاظ شود. رطوبت نسبی محیطی باید بین3۵% تا 8۵% باشد. دمای محیط باید بین С° ۱۵ تا С° ۳۰ با خطای С° ۵/۰± باشد.

لوازم باید یک تا دو ساعت باید در شرایط محیطی که می خواهیم آنها را کالیبره کنیم جهت رسیدن به تعادل دمایی باقی بمانند.
ظروف شیشه ای بوروسیلیکات نباید در معرض موادی چون فسفریک اسید داغ، قلیا های داغ و قوی و هیدروفلوریک اسید قرار گیرند. همچنین نباید در دمایی بیش از С°۱۵۰ خشک شوند.

کلاس بندی ظروف شیشه ای حجمی در آزمایشگاه

ظروف حجمی آزمایشگاه به طور کلی به دو کلاس اصلی تقسیم بندی می شوند که شامل کلاس A و B است.

ظروف کلاس A دارای صحت بیشتر و تولرانس کمتر هستند در مقابل ظروف کلاس B دارای صحت کمتر و تولرانس بیشتری می باشند لوازم شیشه ای کلاس A دارای گواهی تایید به ( certificate ) از شرکت سازنده می باشندکه معمولا ارجاع به استاندارد های معتبر ASTM یا Din یا ISO دارد.

 EX یاIN

براساس نوع ساخت و طراحی، ظروف شیشه ای آزمایشگاه به دو گروه to contain TC و to deliver TD تقسیم بندی می شوند.

ظروفی که به عنوان TC تقسیم بندی می شوند هنگامی که تا خط کالیبره پر شوند دقیقا شامل مقدار مشخصی از مایع هستند.
ظرفی که برروی آنها عبارت TD حک شده هنگامی که با روش صحیح مایع درون آنها خالی شود مقدار مایع انتقال داده شده مقدار اسمی آنها ( با در نظر گرفتن تولرانس) خواهد بود.

به عنوان مثال بالن ژوژه 500 ml که برروی آن عبارت TCحک شده است اگر تا خط نشانه پرشود دارای مقدار 500mL با در نظر گرفتن تولرانس مایع است. اگر این ظرف را خالی کنیم حجمی که انتقال می دهد کمی کمتر از 500 ml خواهد بود.در صورتی که اگر بالن ژوژه ml 500 TD داشته باشیم حجمی که انتقال می دهد مقدار 500 ml خواهد بود.

برمبنای استاندارد بین المللی به جای عبارت TC از IN و به جای عبارت TD از EX استفاده می شود.

محدوده خطا

دریک وسیله حجمی که دارای تعدادی خطوط مدرج است، محدوده خطا می تواند در هر کدام از خطوط رخ دهد به طور مثال در یک مزور 10 ml که دارای محدوده خطا ±100 ml است حجم 10 ml می تواند محدوده ای بین 0/9 ml تا 0/11ml داشته باشد.

زمان تحویل (delivery time)

حداقل زمانی که باید برای خالی کردن یک ظرف شیشه ای حجمی از مایع درنظر گرفت را زمان تحویل می گویند که به دلیل وجود کشش سطحی بین آب و مولکولهای سطح شیشه است این عدد برحسب ثانیه برروی لوازم حجمی درج شده است.

حجم اسمی

حجم کاری یک ظرف شیشه ای حجمی یا مقدار حجمی که توسط کارخانه بر روی آن درج شده است مثلا یک بورت 50 ml یا یک بالن ژوژه 100 ml به ترتیب دارای حجم های اسمی 500ml و 100ml هستند.

روش کار:

بورت
 دمای آبی که در محیط کالیبراسیون به تعادل دمایی رسیده را توسط ترمومتر ثبت می کنیم. دمارا درمحاسبات نهایی وارد کنیم.
 ظرف توزین مناسبی جهت وزن مقدار آب درون بورت انتخاب می کنیم. بهتر است از این مورد از ارلن مایراستفاده شود اگر در فضایی با رطوبت خیلی کم کار می کند جهت جلوگیری از تبخیر سطحی آب بهتر است سطح داخلی ارلن مایر پس از استفاده کمی مرطوب باشد  ( با استفاده از یک پنبه خیس سطح داخلی آن را نمدار کنید) سپس بلافاصله باید ارلن مایر را توزین کرده و عدد به دست آمده را در محاسبات نهایی وارد کنید . ( با یک صفحه پلاستیکی باید در ارلن مایر را پوشاند)

بورت مورد نظر را به طور عمودی به پایه وصل کنید.
 بورت را تا 5mm بالای صفر آن از آب پر می کنیم. سپس  شیر آن را باز می کنیم تا آب تا حجم اسمی خالی شود.
 پس از پر کردن اولیه ممکن است حباب های هوای کوچکی درقسمت انتهای بورت باقی بمانند که باید با زاویه دار کردن بورت و ضربات نوک انگشت آنها را خارج کرد.
مجددا بورت را 5mm بالاتر از صفر آن پر می کنیم. دقت شود در این مرحله باید به آرامی و با بازکردن شیر بورت مقعر آب را برروی سطح بالایی سطح صفر تنظیم کرد. در این حالت بالاتر از صفر بورت نباید آغشته به مایع باشد در این صورت باید توسط یک کاغذ صافی بریده شده به ابعاد مناسب ، سطح داخلی بورت را خشک کرد.
 در بورته ایی که نوار shcellbach برروی آنها رسم شده نقطه صفر بورت باید در محل تلاقی دو نوک پیکان از قسمتهای بالا و پایین باشد.

 در این مرحله آب درون بورت را تا 5mm بالاتر از حجم اسمی درون ظرف توزین ( ارلن مایر) خالی می کنیم شیر بورتها باید کاملا باز بوده و نوک بورت هیچ گونه تماسی را با ظرف توزین نداشته باشد.

بعداز گذشت ۳۰ ثانیه (delivery time) تقعر مایع را دقیقا برروی مقدار حجم اسمی بورت قرار می دهیم.دراین مرحله باید شیر بورت را به آرامی تنظیم کرد تا مایع قطره قطره خارج شود قطرات انتهایی نوک بورت رابا تماس ظرف توزین با نوک بورت از آن خارج میکنیم. ( این مرحله بهتر است به دلیل جلوگیری از تبخیرسطحی سریع انجام شود یا حتی درب ارلن مایر را باید مسدود کرد)
 وزن ظرف توزین به همراه مایع درون آنرا ثبت می کنیم. )عدد بدست آمده را در محاسبات نهایی واردکنید.)

تذکرات:

بهتر است پرکردن بورت را توسط یک پیپت با لوله جانبی بلند انجام دهیم. به دلیل جلوگیری از خطا نباید وزن مایع توزین را با صفر کردن ترازو محاسبه کرد بلکه اختلاف مقدار وزن خالی ظرف توزین و ظرف توزین به همراه مایع، وزن مایع خواهد بود. سرعت عمل و تکرار نتایج جهت بدست آوردن مقدار مطلوب می تواند موثر باشد.

پیپت های ژوژه و مدرج

 دمای آب را با ترمومتر اندازه گیری می کنیم . دمای را در محاسبات نهایی وارد کنید.
وزن ظرف توزین ( ارلن مایر) کوچک را ثبت می کنیم (عدد بدست آمده را در محاسبات نهایی واردکنید (
 پیپت را به طور عمودی به گیره آزمایشگاهی متصل می کنیم.
 توسط پوار ، پیپت را 5mm بالاتر از خط مدرج بالای آن ( ظرف اسمی ) از مایع پرمی کنیم.
 سطح خارجی نوکی پیپت را توسط کاغذ صافی کاملا خشک می کنیم.
توسط خارج کردن مایع به آرامی تقعر را بر روی بالاترین خط مدرج پیپت برقرار می کنیم.

در این مرحله هم قطرات چسبیده به نوک پیپت را با کاغذ صافی پاک می کنیم.
 در حالی که نوک پیپت به سطح داخلی ظرف توزین اتصال دارد را به آرامی خارج می کنیم.

وقتی مایع به منطقه وقفه) ثابت) نوک پیپت رسید باید چند ثانیه فرصت داده delivery time و نوک پیپت را کاملا توسط

سطح داخلی ظرف توزین از قطرات مایع پاک کنیم این مرحله را باید در حالتی انجام داد که مواد به انتهای پیپت متصل نباشد و خالی شدن مایع درون پیپت کاملا با جاذبه زمین صورت گیرد.
 وزن ظرف توزین را در مرحله دوم ثبت می کنیم. (عدد بدست آمده را در محاسبات نهایی واردکنید.)

بالن ژوژه

دمای آب را توسط ترمومتر ثبت می کنیم. ( دما را در محاسبات نهایی واردکنید)
 بالن ژوژه های EX پیش از آنکه وزن اولیه از آنها گرفته شود نباید خشک باشند به این منظور ابتدا چند قطره آب مقطر را طوری درون بالن ژوژه می ریزیم که قسمت بالایی خط مدرج آن خیس نشود سپس با تکان دادن تمام سطوح داخلی بالن ژوژه را مرطوب می کنیم.

می توان این کار را به طریق دیگر نیز انجام داد یعنی ابتدا بالن ژوژه را توسط آب مقطر تا خط نشانه پرکرده و سپس کاملا خالی میکنیم برای اطمینان از خالی شدن بالن ژوژه آنرا چند بار تکان می دهیم تا همه آب خارج شود در این قسمت بایک قطعه کاغذ صافی سطح داخلی بالن ژوژه را از نوک آن تا خط نشانه کاملا خشک می کنیم در حالی که زیر خط نشانه تاکف بالن ژوژه مرطوب باقی خواهد ماند.

 بالن ژوژه مرحله بالا را به سرعت توزین می کنیم.
جهت جلوگیری از تبخیر رطوبت داخل بالن ژوژه پس از توزین به سرعت در آن را توسط یک ورقه مسطح پلاستیکی مسدود می کنیم.
 حدود 5mm بالاتر از خط نشانه بالن ژوژه را از آب مقطر پر می کنیم.( توسط پیپت آب مقطر (

 با استفاده از یک سمپلر مقدار اضافی آب مقطر را آنقدر خالی می کنیم تا تقعر مایع بر روی خط نشانه برقرار شود ( قسمت های خیس بالاتر از خط نشانه را با استفاده از برش های مناسبی از کاغذ صافی خشک می کنیم) وزن بالن ژوژه به همراه آب مقطر درون آنرا ثبت می کنیم)

آموزش کار با ولت متر

1-   RANGE: برای تنظیم رنج بصورت دستی است که البته موقع روشن کردن دستگاه بصورت اتوماتیک عمل می کند و نیازی به تنظیم دستی نیست.

2-   REL: وقتی دو سر پراب ها را به هم وصل می کنیم و سوییچ گردان روی Ω0V0A باشد، باید مقدار صفر نمایش داده شود که اگر چنین نباشد قبل از اندازه گیری ابتدا سوئیچ گردان را روی عملیات مورد نظر قرار می دهیم و سپس دو سر پراب ها را به هم وصل می کنیم و دکمه REL را فشار می دهیم تا روی نمایشگر صفر نمایش داده شود سپس پارامتر مورد نظر را اندازه گیری می کنیم.(همان کالیبره روی صفر می باشد.)

3-   HZ: هنگام اندازه گیری ولتاژ با جریان AC، برای مشاهده فرکانس این دکمه رایک بار فشار می دهیم تا علامت HZ روی نمایشگر ظاهر شود.

4-   HOLD: نگه داشتن مقدار پارامتر در حال اندازه گیری بر روی صفحه نمایش.

5-   SHIFT: سوییچ کردن به عملیات های آبی رنگ روی سوییچ گردان

6-    ¤: نور صفحه نمایش جهت استفاده در مکان کم نور.

7-    

OFF    : خاموش کردن دستگاه

    V~: اندازه گیری ولتاژ AC  مثل برق شهر.

    –V: اندازه گیری ولتاژ DC مثل ولتاژ باتری  

     Ω: اندازه گیری مقاومت 

                   +    : تست دیود 

       * بوق تست کابل     

        : اندازه گیری ظرفیت خازن

HZ      : اندازه گیری فرکانس

     Aµ: اندازه گیری ماکسیمم 4000 میکروآمپر 

 m.A    : اندازه گیری ماکسیمم 400 میلی آمپر

A       : اندازه گیری ماکسیمم 10 آمپر DC و AC

8-   برای اندازه گیری ولتاژ و مقاومت و ظرفیت خازن و همچنین تست دیود و تست کابل پراب قرمز به این قسمت و مشکی به COM وصل می شود.

9-   COM: پراب مشکی همیشه به این قسمت وصل می شود.

10-برای اندازه گیری جریان در سطح ماکسیمم 200 میلی آمپر، پراب قرمز به این قسمت و مشکی به COM وصل می شود.

11-A: برای اندازه گیری جریان در سطح ماکسیمم 10آمپر، پراب قرمز به این قسمت و مشکی به COM وصل می شود.

هشدار:

-هنگام اندازه گیری دقت شود که دست با قسمت فلزی پراب تماس نداشته باشد و تا جایی که امکان دارد درپوش پراب جدا نشود.

- هیچگاه به ترمینال های اندازه گیری جریان(دو ترمینال سمت چپ) ولتاژ اعمال نشود زیرا اتصالی رخ می دهد.

-حتما پراب ها با توجه به توضیح ارائه شده به قسمت مناسب وصل شوند، در غیر اینصورت می تواند باعث آسیب به دستگاه شود.

-برای اندازه گیری حتما" ابتدا عملیات مورد نظر توسط سوییچ گردان انتخاب شود و پس از آن پراب ها متصل شوند.

-هنگامی که علامت باتری به نشانه ضعیف بودن آن روی نمایشگر ظاهر شد برای اندازه گیری دقیق نسبت به تعویض آن اقدام شود.

BY:M.Niknam

موتورهای کاترپیلار

موتورهای کاترپیلار

موتورهای کاتر پیلار در انواع مختلفی تولید می شوند، این موتورها جهت تولید نیروی محرک دستگاه های حفاری مورد استفاده قرار می گیرد.

از نظر تقسیم بندی قدیمی با حرف D برای سوخت دیزل و G برای سوخت گاز طبیعی مشخص می شوند، همانند D379 و D398 که در حفاری دستگاه های حفاری دریا و خشکی کاربرد دارند. اما جدیدترین تکنولوژی امروزه و پیشرفته ترین موتورهای کاترپیلار با سری 3300، 3400،3500 روانه بازار شدند.

علامتJW  [JACKET WATER]به معنی خنک شوندگی با سیستم آب در گردش توسط رادیاتور در دکلهای خشکی یا مبدل حرارتی در دکلهای دریایی کاربرد دارد.

تقسیم بندی موتورهای کاترپیلار بر اساس اندازه پیستون

سری 3200 با اندازه 4.5 اینچ

سری 3300 با اندازه 4.75 اینچ

سری 3400 با اندازه 5.4 اینچ

سری 300 با اندازه 6.25 اینچ

سری 3500 با اندازه 6.7 اینچ

در طبقه بندی فوق از بالا به پایین قدرت موتور افزایش می یابد.

موتور کاترپیلار3500

از تولیدات موتورهای با بالاترین راندمان شرکت کاترپیلار است.حاصل تحقیقات گسترده در زمینه تکنولوژی موتورهای دیزل می باشد.

دامنه قدرت این موتور از 600 تا 1200 کیلووات(800 تا 1600 اسب بخار) می باشد.

این موتور در سه مدل 8،12،16 سیلندر موجود است. در این موتورها از سیستم تزریق سوخت مستقیم و مجزا برای هر سیلندر بجای پمپ انژکتور مجتمع استفاده می شود و سرسیلندر هر سیلندر بصورت جداگانه قابل دسترسی و تعمیرات است. سطح بزرگتر یاتاقانها و ضخامت فیلم روغن کاری بزرگتر، استفاده از سیستم خاموش کن اضطراری خودکار، استفاده ازسیستم کنترل فشار روغن توسط دو عدد والو تنظیم فشار در بلوک سیلندر، بکارگیری سیستم پیش روانکاری در استارت، استفاده از سیستم توربوشارژ دو قلو پرقدرت با حداکثر 70000دور دردقیقه و .... از مزایای این موتور می باشد که باعث عمر بالاتر و مصرف سوخت کمتر و تعمیر و نگهداری آنرا آسانتر می کند.

کنترل و اندازه گیری در موتور کاترپیلار مدل 3516

جهت کنترل و اندازه گیری موتورهای کاترپیلار مدل 3516 ، 8 عدد گیج تعبیه شده است.

گیج فشار روغن، که در حالت نرمال  70psi را نمایش می دهد.

گیج فشار سوخت: در حالت نرمال 70psi را نمایش می دهد.

گیج دورسنج موتور: در حالت نرمال 1200 rpm را نمایش می دهد.

گیج اختلاف فشار روغن : معمئلا رنج نمایش آن 10psi می باشد.

گیج دمای آب: در حالت نرمال بین 75 تا 85 درجه سانتیگراد است.

سرویس میتر:ساعت کارکرد موتور را نمایش می دهد.

گیج دمای اگزوز چپ و راست

گیج شات دان: سیستم حفاظت موتور که بصورت هیدرومکانیکال در سه حالت عمل می کند تا به موتور آسیب وارد نگردد.( حرارت بالای موتور، کاهش روغن موتور و بالا رفتن دور موتور)

مشخصات  موتورکاترپیلار 3500B

مشخصات

موتور 3500B

موتور3512B

موتور3516B

سرعت نامی(دور در دقیقه)

1000 to 1800

تعداد سیلندر و زاویه استقرار

60 degree vee 8

60 degree vee 12

60 degree vee 16

قطر حفره سیلندر

170 mm(6.7inch)

کورس پیستون

190mm(7.5 inch)

213mm(8.4inch)

نوع

چهار زمانه

نرخ کمپرس

14:1

15:5:1

مکش هوای ورودی

توربوشارژ

روش خنک کردن هوای توربوشارژ

مدار جداگانه گاز فشرده سرد شده

گاز فشرده سرد شده ژاکت آب

جابجایی به ازاء هر سیلندر

4.3L(262 in3)

4.8L(298in3)

جابجایی کل

34.5L(2105in3)

51.8L(3161in3)

78L(4765in3)

چرخش یا دوران میل لنگ

چرخش در جهت عکس عقربه های ساعت استاندارد است.

سوخت

گازوئئل

روش تزریق سوخت

تزریق سوخت الکترونیکی

روش استارت

موتور با استارت هوا

موتور با استارت الکتریکی

فشار برگشتی دود

2.5kpa

حداکثر فشار مجاز برگشتی

5kpa

حداکثر محدودیت هوای ورودی

6.5kpa

ساعت اندازه گیری

ساعت اندازه گیری

ساعت اندازه گیری به عنوان یک وسیله برای اندازه گیری و کنترل قطعات صنعتی که با این ابزار می توان اندازه های ابعادی قطعات را در طول و قطر مشخص کرد. ولی با توجه به محدود بودن در دامنه اندازه گیری این ابزار بیشتر برای عمل کنترل قطعات از جمله تختی، گردی،توازی،تعامد، زاویه دار بودن قطعه کار کاربرد دارد.

 دامنه کاربرد:

این استاندارد کلیه ساعتهای اندازه گیری با تفکیک پذیری 0.01 میلی متر و گستره اندازه گیری تا ۱۰ میلی متر(1 میلی متر در هر گردش کامل عقربه) و تفکیک پذیری 0.001 میلی متر و گستره اندازه گیری تا ۵ میلی متر(0.2میلی متر در هر گردش کامل عقربه)  را پوشش می دهد.

تعاریف:

در این استاندارد علاوه بر اصطلاحات و تعاریف تعیین شده در مرجع( استاندارد ملی ایران  ۴۷۲۳-1378) اصطلاحات و تعاریف زیر نیز به کار می روند:

کالیبراسیون ساعتهای اندازه گیری ساده :

عبارت است از عملیاتی که تحت شرایط خاص، بین مقادیرمشخص شده توسط وسیله اندازه گیری مرجع و مقادیر اندازه گیری شده توسط ساعت اندازه گیری با در نظر گرفتن برآورد عدم قطعیت رابطه ای برقرار می شود.

عدم قطعیت اندازه گیری استاندارد:

عدم قطعیت اندازه گیری مربوط به عوامل تاثیرگذار مشخص شده در کالیبراسیون، که برحسب نوع توزیع حاکم بر آن ها برحسب یک انحراف استاندارد بیان شده باشد.

عدم قطعیت اندازه گیری مرکب استاندارد: (uc)

به ترکیب عدم قطعیت های اندازه گیری استاندارد به کمک روش کمترین مربعات گفته می شود.

عدم قطعیت اندازه گیری گسترده  در سطح اطمینان ٩۵ درصد (U):

عدم قطعیت نهایی مربوط به نتیجه به دست آمده که با فرض توزیع نرمال و سطح اطمینان ٩۵ درصد با ضریب پوشش ((k  برابر ٢ از عدم قطعیت اندازه گیری مرکب استاندارد حاصل می شود. عدم قطعیت اندازه گیری گسترده در سطح اطمینان ٩۵ درصد و  k=2 از رابطه زیر بدست می اید.

U = kuc = 2uc

مکانیزم ساعت اندازه گیری

ساعت اندازه گیری دارای مکانیزم چرخ دندانه است، به واسطه درگیری درگیری چرخ دندانه ها حرکت از میله لمس کننده ساعت به عقربه منتقل می گردد،عملکرد آن به گونه ای است که در امتداد میله لمس کننده دندانه هایی وجود دارد و با چرخ دنده ساده درگیر می شود و امتداد چرخ دندانه نیز با عقربه روی صفحه ساعت درگیر است و با حرکت خطی میله لمس کننده چرخ دنده درگیر با آن به چرخش درآمده و عقربه مقدار تغییرات را باتوجه به دقت ساعت نشان می دهد و برای آنکه میله لمس کننده همیشه آماده برای عمل کنترل باشد، فنر حلزونی در داخل محفظه آن تعبیه شده است که می تواند عمل برگشت میله لمس کننده را انجام دهد.

کاربردهای ساعت اندازه گیری

1-  برای کنترل دور بودن قطعه کار نسبت به محورهایی که دوران دارند.

2-  برای کنترل مخروط داخل سوراخ

3-  فاصله یک سطح نسبت به سطح دیگر

4-  کنترل توازی یک سطح نسبت به سطح دیگر

روش خواندن ساعت اندازه گیری

جهت حرکت عقربه ساعت در خواندن تغییرات اندازه از روی ساعت موثر است اگر میله لمس کننده در پایین ترین نقطه قرار داشته باشد دراین حالت باید عقربه بزرگ ساعت روی عدد صفر باشد در غیر اینصورت صفحه بزرگ ساعت را چرخانده تا صفر زیر عقربه قرار گیرد.

در صورتی که میله لمس کننده به سمت بالا جمع شود جهت عقربه ساعت به سمت راست می باشد. در صورتی که میله لمس کننده در بالاترین نقطه قرار داشته باشد و به سمت پایین حرکت کند جهت عقربه ساعت در جهت چپ دوران می کند و ملاک خواندن تغییرات اندازه نسبت به جهت چپ در نظر گرفته می شود.

1-عقربه بزرگ روی صفر صفحه بزرگ ساعت و عقربه کوچک نیز روی صفحه کوچک قرار دارد یعنی میله لمس کننده در پایین ترین نقطه می باشد.

2-عقربه بزرگ یک دوران می کند و عقربه کوچک روی عدد یک قرار دارد یعنی میله لمس کننده یک میلی متر جابجا شده است.

3-عقربه کوچک از عدد یک گذشته و عقربه بزرگ روی شاخص 30 قرار دارد یعنی میله لمس کننده به اندازه 1.20 میلیمتر جابجا شده است.

وسایل مورد نیاز جهت کالیبراسیون ساعت اندازه گیری

برای انجام کالیبراسیون باید وسایل و مواد به شرح زیر مورد استفاده قرار گیرند:

*وسیله اندازه گیری دما با تفکیک پذیری 0.1 درجه سلسیوس

*وسیله اندازه گیری رطوبت نسبی با تفکیک پذیری ۱ درصد

*وسیله اندازه گیری طول با تفکیک پذیری کمینه یک سوم تفکیک پذیری ساعت اندازه گیری

*پایه ساعت اندازه گیری

*میز صافی گرید ۱ و بهتر

*الکل سفید

روش اجرای کالیبراسیون

*شرایط محیطی مورد نیاز

1-دمای ٢ ± ٢٠ درجه سلسیوس با بیشینه تغییرات ١ درجه سلسیوس در ساعت

2-رطوبت نسبی ٥٥-35 درصد

*تهیه وسیله مرجع

*بررسی های ظاهری و آماده سازی دستگاه

1-بازبینی چشمی

ساعت اندازه گیری باید از نظ ر سلامت ظاهری کلیه اجزا ء از جمله شیشه،عقربه، صفحه مدرج و پیستون متحرک بایستی بازبینی شود.

2-تمیز کاری

3-تنظیمات اولیه

در صورت وجود لقی در حرکت عقربه و یا پیستون متحرک، باید اصلاح شود.

تنظیم صفر: در ساعت هایی که اندازه گیری آن ها در یک جهت می با شند و نیز در ساعت هایی که اندازه گیری مثبت و منفی دارند، نقطه صفر پس از اعمال یک نیروی اولیه، تنظیم می شود.

4-هم دمایی

ساعت های اندازه گیری می بایست  قبل از انجام کالیبراسیون ۸ الی ۱۲ ساعت در محیط آ زمایشگاه جهت هم دمایی نگهداری شوند.